Istraživanja sprovedena 2022. godine na lokalitetu Latinsko groblje u selu Gostun donela su nova otkrića o srednjovekovnim nadgrobnim spomenicima – stećcima. Tim za istraživanje stećaka u Prijepolju, u kojem je arheolog Vojkan Milutinović iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Kraljevu, dokumentovao je 33 spomenika, a stručnjaci pretpostavljaju da ih na terenu ima i više.
Na početku večeri prisutnima je pojam stećka objasnila Tijana Pušica, istakavši da je ovo jedan od ključnih fenomena srednjovekovne baštine.
„Stećci su monumentalni nadgrobni spomenici od krečnjaka, koje narod naziva stećak, kamen biljeg ili mramor. Oni mogu težiti i nekoliko tona i predstavljaju vrhunac srednjovekovnog klesarstva. Datovani su od polovine 12. do 16. veka, a najbogatije dekorisani primerci potiču iz 15. veka, što se smatra zlatnim dobom njihove izrade.“
Pušica je naglasila i značaj Prijepolja, i bogatsvo našeg grada ovakvim lokalitetima:
„Na teritoriji opštine poznato je više od 30 lokaliteta sa stećcima – gotovo svako naselje ima svoju nekropolu. Prijepolje je izuzetno važno za proučavanje ovog fenomena, što potvrđuje i činjenica da je nekropola u Hrta od 2016. godine pod zaštitom UNESCO-a.“
Milutinović je govorio o konkretnim rezultatima sa Gostuna:
„Na početku je bilo vidljivo 17 spomenika – šest ploča, deset sanduka i jedan slemenjak u obliku kuće sa dvovodnim krovom. Lokalitet je poznat još od 1990-ih, ali je delimično devastiran izgradnjom puta Prijepolje–Bijelo Polje. Svi spomenici su klesani od krečnjaka i uklapaju se u zapadnosrpsko-hercegovački tip stećaka.“
Fizičko–antropološku analizu predstavila je Nataša Šarkić:
„Na skeletima su vidljive povrede kičme, što ukazuje na nošenje teškog tereta. Oštećenja zuba govore o poslovima kao što je prerada vune. Uočeni su i tragovi običaja – poput stavljanja novčića u usta pokojnika radi mirnog zagrobnog života.“
Materijalni nalazi bili su retki – pronađen je samo jedan par mamuza – pa nije moguće doneti zaključke o materijalnom statusu sahranjenih.
Ova istraživanja još jednom potvrđuju kulturni značaj Polimlja i potrebu za daljim proučavanjem i zaštitom ovog dragocenog nasleđa.
Anja Puzović
